سرايان سرزمين آب انبارها
 
 

سرايان يكي از شهرستان هاي استان خراسان جنوبي  است كه حدود هفت هزار كيلومتر مربع مساحت دارد .  اين  شهرستان از شمال به بخش كاخك گناباد  و از شمال شرقي با بخش خضري دشت بياض قاين و از شرق با شهرستان قاين، از جنوب به بخش خوسف شهرستان بيرجند و از غرب با فردوس همسايه است. سرايان از لحاظ مختصات جغرافيايي در 58درجه و 31 دقيقه طول جغرافيايي و 33 درجه و 51 دقيقه عرض جغرافيايي قرار گرفته است.

پيشينه تاريـخي

آنچه از بررسی های باستان شناسی منطقه بدست آمده حاکی از آن است که سابقه استقرار جوامع پیش از تاریخ در حوالی آیسک به هزاره های چهارم و سوم پیش از میلاد می رسد. همچنین سابقه ی تاریخی سرایان به دوران قبل از اسلام بر می گردد. سد تاریخی ( زو ) از یادگارهای باقی مانده از این دوران است. در دوره اسلامی، این منطقه بخشی از ایالت قهستان بوده که در همان نخستین سالهای حمله اعراب به تصرف سپاه اسلام در آمد . ابن اثیر در ذیل وقایع سال 31 هجری از احنف بن قیس یاد می کند که از راه طبس وارد خراسان شد.  در منابع جغرافیایی قرون اولیه اسلامی، اسمی از سرایان به میان نیامده اما بررسی های باستان شناسی منطقه وجود تپه ها و محوطه های مربوط به دوره سلجوقی را در این شهرستان تأیید می کند و با عنایت به بالا گرفتن نهضت اسماعیلیان در این دوره و در اختیار گرفتن قلعه های قهستان و از جمله قلعه قلاع سرایان می توان گفت که این منطقه در دوره سلجوقی یعنی قرن پنجم و ششم هجری از رونق و آبادانی برخوردار بوده است. خصوصاً اینکه تپه های مربوط به دوره سلجوقی شهرستان سرایان تا این تاریخ در محدوده خراسان جنوبی از آثار شاخص و منحصر به فرد مي باشند. در بررسي باستان شناسي شهرستان سرايان که از سوي اداره کل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان جنوبي صورت گرفته در مجموع 54 اثر تاریخی شامل : بنا، محوطه، غار، تپه های تاریخی و درختان کهنسال در این شهرستان شناسایی شده که قدمت آثار مذکور در محدوده ای زمانی از دوران تاریخی ( قبل از اسلام) تا قاجاريه را در بر می گیرد. 

کاروانسراي سرايان  دوره صفوي
اين کاروانسرا به شيوه دو ايواني ساخته شده و فضاهاي معماري آن عبارتند از : سردر ورودي که واقع در ضلع جنوبي است و داراي طاق جناغي با تزئينات کاربندي است. هشتي که  از دو سو بـه اتـاق هاي فرعي و از روبـرو به صحـن، منتـهي مي شود. حجره هاي متعدد که براي استراحت کاروانيان ساخته شده و دو ايوان در اضلاع شمالي و جنوبي و نيز اصطبل که در پشت ايوان و حجره هاي شمالي بنا، جاي گرفته است. کاروانسراي سرايان از آثار دوره صفوي است و به رباط شاه عباسي معروف است.

آب انبار کاروان سرا   دوره صفوي
این آب انبار به همراه کاروانسرا ، حمام و بازار ، یک مجموعه فرهنگی را تشکیل می دهند . عناصر معماری بنا شامل سر در ورودی ، پلکان ، پاشیر و مخزن است . سر در ورودی دارای طاق جناغی و تزئینات رسمی بندی است . پوشش پلکان به شیوه آهنگ اجرا شده و پس از آن فضای پا شیر و مخزن قرار دارد . این بنا مربوط به دوره صفویه است و عمده ترین مصالح مورد استفاده در آن آجر ، ملات گچ و ساروج می باشد .

مقبـره توران شاه ( دوره تیموری )
این بنا در حاشیه جنوبی شهر سرایان و در داخل قبرستان قدیمی واقع شده . بنا د ارای نقشه هشت ضلعی است که ورودی آن در ضلع شمال شرقی  قرار گرفته است . ورودی دارای طاقی جناغی با عرض 4/3و عمق 3/8 می باشد ، پس از سر در ورودی بلافاصله فضای داخلی آرمگاه یا گنبد خانه قرار دارد . این فضا نیز دارای نقشه هشت ضلعی بوده و هر ضلع آن دارای طاقی با قوس جناغی است  گنبد بنا به شیوه عرقچین و با کمک فیل پوشهای  کوچکی که فضای هشت ضلعی را به دایره نزدیک کرده اند ، ساخته شده است .

منطقه نمونه گردشگري مصعبي و کريمو

روستاهای مصعبی و  کریمو از توابع بخش مرکزي شهرستان سرايان در 30 کيلومتري شمال شهر سرايان واقع شده است. آب و هواي اين روستاها در بهار و تابستان و اوايل پاييز، مطبوع و دلپذير و در زمستان‌ها سرد است.  چشمه سارهاي فراوان، آب و هواي مساعد و اراضي مستعد، موجبات رونق باغداري و دامداري در این روستاها شده است.  در این منطقه چشم ‌اندازهاي بسيار زيبايي وجود دارد. در حال حاضر، طرح‌ها و پروژه های مربوط به منطقه نمونه گردشگری مصعبی و کریمو در دست اجرا می باشد.

 
 

ورود     ثبت نام
>