تاریخ انتشار  :  09:45 صبح ۱۳۹۲/۱۱/۲
تعداد بازدید  :  587
Print
   
نمو نه ای از طرح هایی که نیاز به تدوین پیوست فرهنگی دارند (قسمت سوم)

نمو نه ای از طرح هایی که نیاز به تدوین پیوست فرهنگی دارند (قسمت سوم)

مقدمه:

در دو قسمت پیشین به بیان ضرورت هایی برای تدوین پیوست فرهنگی برای پروژه های مختلف پرداختیم .برخی از خوانندگان محترم در نقطه نظراتی که داده بودند خواستار ارائه مثالهایی برای این موضوع شده و به دنبال مصداقهای عینی پرسشهایی را مطرح نموده بودند ، از اینرو در این بخش به سه موضوع مسکن مهر، طرح جمع آوری آنتن های ماهواره و پیوستی برای احداث مساجد به عنوان مصداق سه مقوله اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی می پردازم.

1- مسکن مهر

مسکن مهر یکی از راهکارهای دولت نهم و دهم برای حل معضل کمبود مسکن در جامعه بوده است که لازم است برای آن پیوست فرهنگی تهیه شود. گرچه در این گونه طرح ها که به دلیل پاسخ گویی به یکی از نیازهای اصلی زندگی، مزایای زیادی از نظر اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی به همراه دارد، این پیش فرض القاء می شود که به طور طبیعی اجرای این طرح، نقش بسیار مثبتی در زیرساخت های اصلاح کننده فرهنگ ایفا می کند؛ لیکن نباید وجود این پیش فرض ما را از ضرورت تدوین پیوست فرهنگی دور سازد. مطالعۀ عالمانۀ تأثیرات متقابل مسائل فرهنگی با نحوۀ ساخت و معماری این مجتمع ها، ما را با فهرستی از آثار مثبت و بعضاً پیامدهای منفی فرهنگی فرهنگی روبه رو می سازد که با تأمل و راه حل هایی مناسب می توان با هزینه های محدودی، در قیاس با مجموع هزینه هایی که معمولاً این گونه طرح ها برای اقتصاد کشور دارد، آثار مثبت فرهنگی این طرح ها را افزایش و آثار منفی احتمالی آن ها را کاهش داد یا به کلی حذف کرد. به هرحال، تعدادی از سؤالاتی که به نظر می رسد در چارچوب مطالعات پیوست فرهنگی طرح مسکن مهر باید بدان پاسخ داده شود، مطرح شود:

01 آیا طیف انتظارات مردم از دولت در مباحث مربوط به تأمین مسکن درست است یا غلط و نحوۀ تأمین مسکن از طریق طرح مسکن مهر چه تأثیراتی در سالم سازی این انتظارات دارد؟

02 مجموعه هایی که در قالب طرح های مسکن مهر ساخته می شود چه تأثیراتی در جابه جایی جمعیت دارد و این جابه جایی چه تأثیراتی در فرهنگ محیط و کلیت جامعه می گذارد؟

03طراحی و معماری این مجموعه ها، چه نسبتی با سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری برای تدوین برنامه پنجم توسعه دارد؟ با توجه به رهنمودی که می فرمایند: هویت بخشی به سیمای شهر و روستاها، بازآفرینی و روزآمدسازی معماری ایرانی و اسلامی.

04معماری وشهرسازی انتخاب شده در مسکن مهر چه رابطه ای با تقویت بنیاد خانواده دارد؟ آیا سیاست اصولی نظام جمهوری اسلامی دربارۀ بها دادن و ارزش گذاری برای حضور زن در محیط خانواده، در این مجموعه ها مدّ نظر بوده است؟

05 بافت و ترکیب ساکنان مجموعه های مسکن مهر چه تفاوتی یا قشر متوسط جامعه دارد و این تفاوت ها چه آثار مثبت و منفی فرهنگی را در پی خواهد داشت؟

06 از تجربۀ سازمان یافته و متمرکز مسکن مهر چه درس هایی می توان برای شهرسازی و تأمین مسکن جامعه اسلامی استخراج کرد؟

07 در روند اسکان مردم در این مجموعه ها در طول زمان، چه مسیری در رضایت مندی ها و نارضایتی های آن ها طی خواهد شد؟

08 چگونه و با چه اقدامی می توان آثار فرهنگی مثبت مسکن مهر را توسعه و پیامدهای مخرب احتمالی را برطرف کرد؟

2- طرح ضربتی جمع آوری آنتن های ماهواره

گرچه ماهیت این طرح در راستای اجرای قانون منع استفاده از ماهواره و در جهت مقابله با تهاجم فرهنگی دشمن است و باتوجه به آثار مخربی که برای فرهنگ جامعه اسلامی دارد، ماهیتاً یک اقدام فرهنگی مثبت محسوب می شود، اما وقتی مجریان این طرح خود را مؤظف به تدوین پیوست فرهنگی ببینند، به طور منطقی با انجام مطالعات لازم،ممکن است نکات زیر مدّنظر قرار دهند. البته در این موضوع در آینده به تفضیل خواهم نوشت.

01 در کلیت افکار عمومی و حتی خانواده هایی که این طرح برای آن ها اجرا می شود، طیفی هستند که با نفس جمع آوری ماهواره موافقند. شناسایی دیدگاه های آن ها به منزلۀ فرصت هایی فرهنگی در اختیار، می تواند به مجریان طرح کمک کند که چگونه با آسیب های فرهنگی کمتری این طرح را اجرا کنند.

02شناسایی موانع فرهنگی در بخشی از افکار عمومی و خانواده های مشمول این طرح، به مجریان کمک خواهد کرد که در طرح ها توجیهی به چه مباحثی استناد کنند.

03شناسایی آثار مثبت اجرایی این طرح بعد از اجرا در جامعه و تبیین آ ن ها برای مردم، به ویژه خانواده های مشمول این طرح، به کاهش آثار منفی فرهنگی آن کمک خواهد کرد.

04شناسایی پیامدهای منفی نحوۀ اجرای طرح، به مجریان کمک خواهد کرد که حتی المقدور با اصلاح نحوۀ مراجعه ، نحوۀ جمع آوری، انتخاب مناسب ارتباطات کلامی، آسیب های روحی، روانی و فرهنگی این اقدام را به حداقل برسانند و بازدهی کلی فرهنگی آن را افزایش دهند.

در این گونه طرح ها، مجموعه ای از این گونه بررسی های عالمانه کمک می کند که برای بسترسازی این نوع اقدامات، مجموعه ای از فعالیت های فرهنگی پشتیبانی کننده تولید شود؛ از جمله اینکه:

  • در رسانۀ ملی، برنامه هایی برای حمایت از اجرای این طرح آماده شود.
  • نیروهای انتظامی در موقع مراجعه و جمع آوری، یک cd حاوی توضیحات روشن کننده برای خانواده ها و به صورت خاص، پیام های محبت آمیزی برای کودکان و نوجوانان این خانواده ها ارائه دهد و از بار منفی این اقدام بکاهد.
  • این توضیح لازم است که می توان تصور کردکه وقتی خانواده ها به برنامه های ماهواره ای عادت کرده واحیاناً یک سریال خاصی را تعقیب می کنند، قطع این ارتباط به صورت یک مرتبه، زمینه را برای عقده گشایی مخالفین نظام و ایجاد یا تعمیق نگاه منفی به حاکمیت را فراهم می سازد. از این زاویه، خسارت هایی به فرهنگ سیاسی جامعه وارد می شود؛

بنابراین موظفیم، اقدامات اجتناب ناپذیر قانونی را با حداقل خسارت فرهنگی عملی سازیم.

3- پیوست فرهنگی برای احداث مساجد

شاید ابتدا به ساکن طرح ایدۀ پیوست فرهنگی برای ساخت مساجد تعجب برانگیز باشد، بنا و ابزاری است برای هرفعالیت مؤثر فرهنگی که می تواند نقش برجسته ای در احیاء اعتقادات، باورها، ارزش ها و رفتارهای دینی مردم محیط خود داشته باشد. زمانی که قرار است این اقدام ارزشمند در محیط جغرافیایی خاص انجام شود به مجموعه ای از مسائل و مباحث اقتصادی، اجتماعی مرتبط می شود که ضرورت تدوین پیوست فرهنگی را توجیه پذیر می ازد. کافی است در قالب طرح پیوست فرهنگی مسجد، تلاش کنیمپاسخی برای سؤالات زیر به دست آوریم.

01 آیا هزینه ای که می خواهیم برای مساجد در نظر بگیریم باید بابت ساخت مسجد جدید هزینه شود یا بهتر است با مطالعه روی مساجد موجود منطقه و تعمیر و تکمیل آن ها، کارکرد فرهنگی مساجد موجود را توسعه دهیم؟

02 اگر پاسخ منطقی این است که ساخت مسجد جدید ضرورت دارد، زیربنای محدوده ای که برای عبادت پیش بینی می شود چه میزان باید باشد تا بیشترین بازدهی را داشته باشد؟

03 برای آنکه آثار فرهنگی مسجد افزایش پیدا با توجه به بافت جمعیتی منطقه و فرهنگ مردم آن محل، چه تأسیسات

و بناهای جانبی باید ساخته شود؟ برای مثال، اگر خانواده های کوچک و جوان هستند، آیا برای جذب مادران بهتر نیست محلی برای نگهداری کودکان در کنار مسجد ساخته شود؟ یا بهتر نیست برای اشاعۀ افکار و اندیشه های اسلامی، با پیش بینی مکان های جانبی برای ارائۀ مشاوره های خانوادگی، تحصیلی و پزشکی، زمینۀ گسترش تعامل مردم محل را با اندیشه های اسلامی بیشتر کنیم؟

04 آیا وضع اقتصادی مردم محل برای تأمین هزینه های مسجد مناسب است یا باید باساخت چند مغازه در کنار مسجد، کمک هزینه هایی برای مسجد پیش بینی کرد؟

05آیا ساخت این مغازه ها، تأثیر معنوی مسجد را در محیط محله از بین نمی برد؟

06 چه نوعی از معماری برای مسجد پیش بینی شود تا فضای محل را تحت تأثیر معنویت خود قرار دهد؟

07 چه برنامه های بلندمدت فرهنگی ای برای بعد از ساخت مسجد مدّنظر است تا ما به اذای فضای لازم آن، از هم اکنون یش بینی شود؛ 08 آیا مصلحت است در کنار مسجد، آپارتمان یا خانۀ مناسبی برای امام جماعت ساخته شود تا امام جماعت، همانند یک مدیر فعال فرهنگی، مسجد را به کانونی از تلاش و حرکت فرهنگی برای احیاء فرهنگ اسلامی در محل، سازمان دهی و مدیریت کند.

ملاحظه می کنید که در طرح پیوست فرهنگی که می توان با رویکردی تازه و جدید، مساجدی متفاوت از گذشته با آثار فرهنگی متنوع و اثربخش پایه گذاری کرد و تحول لازم را برای حضور این نهاد مقدس اسلای به وجود آورد.

                                                                                                                    مهدی حبیبی

                                                                                                               رئیس حوزه هنری خراسان جنوبی

    

 


نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال

 
 

ورود     ثبت نام
>